مقدمه :

 پول شويي ، تطهير و قانوني جلوه دادن عوايد حاصل از رفتارهاي مجرمانه ميباشد. امروزه پول شويي به دليل رشد چشمگير جرايم و اعمال خلاف در سطح جهان رشد بسياري يافته است به طوريكه به يكي از معضلات حاد اقتصاد جهاني تبديل شده و رشد و توسعه اقتصاد جهاني را مورد تهديد قرار داده است . به همين دليل عزم جامعه  بين المللي بر مبارزه با آن متمركز شده است و تدابير مختلفي را براي نيل به اين امر بكار برده اند . درايران نيز مدتي است كه توجه ها به سمت آن جلب شده است . دراين مقاله  به شناسايي موضوع و راههاي مبارزه با آن پرداخته خواهد شد.

 

 تعريف پول شويي (Money Laundry)

 پول شويي يك فعاليت غير قانوني است كه در طي انجام آن ، عوايد ودرآمدهاي ناشي از اعمال خلاف قانون مشروعيت مي يابد .

 به عبارت ديگر پولهاي كثيف ناشي از اعمال خلاف به پولهاي تميز تبديل گرديده و در بدنه اقتصاد جايگزين ميشود. اين عمل يك روش معمول و منطقي براي بدست آوردن سود از فعاليتهاي غير قانوني براي مجرمان ميباشد. پول شويان كساني هستند كه يا خود  اعمال خلاف را انجام داده و پولهاي ناشي از آن را تطهير مي كنند و يا افرادي هستند كه پولهاي  خلاف را بطور آگاهانه يا ناآگاهانه در سيستم مالي و اقتصادي كشور وارد مي كنند.

 خلافكاران از طيف وسيع اعمال غير اخلاقي و غيرقانوني مانند قاچاق مواد مخدر، تقلبات، ثروتهاي قابل مصادره، گروگانگيري قمار و همچنين اهداي پول به سازمانهاي تروريستي و حتي تقلبات  مالي در اينترنت و ياديگر ابزار اطلاع رساني سودهاي كلاني  را بدست  مي آورند وچون ردپاي اين افراد  در معاملات مالي و بانكي  به  صورت زنجيروار در وجوه پس انداز شده آنها آشكار ميگردد ، بنابراين مجرمان از ابزارهاي مالي مانند چكها ، كارتهاي اعتباري و كارتهاي هوشمند اجتناب كرده و به استفاده  از پول نقد رو مي آورند .پول نقد نيز به علت عدم مزيت نسبت به ساير ابزارهاي مالي مانند حجم بالا ، مشكلات در حمل و نقل و كاهش قدرت خريد در طول زمان به پول شويان داده ميشود تا در طي مراحلي به شبكه اقتصادي كشور وارد گردد.

 

 شيوه هاي پول شويي

 با توجه به متنوع بودن روشهاي كسب سود از اعمال خلاف ، باالطبع شيوه هاي تطهير پول نيز پيچيده ومتنوع خواهد بود . به عبارت ديگر شيوه هاي پول شويي به عواملي چون نوع خلاف انجام شده ، نوع سيستم  اقتصادي و قوانين و مقررات كشوري كه در آنجا خلاف صورت گرفته و نوع مقررات كشوري كه در آنجا پول تطهير ميشود  بستگي دارد . از معمولترين و مهمترين روشهاي پولشويي اين است كه پول شويان براي كاهش جلب توجه مجريان  قانون  به عمليات پول شويي ، مقادير زيادي پول نقد را به مقادير كوچكي تبديل نموده و يا بطور مستقيم در بانك سرمايه گذاري كرده و يا با آن  ابزارهاي مالي چون چك  ، سفته و غيره خريده و در مكانهاي ديگر سپرده گذاري مي كنند.

 از شيوه هاي ديگر تطهير پول مي توان به سرمايه گذاري موقت در بنگاههاي توليدي ، تجاري قانوني ، سرمايه گذاري در بازار سهام و اوراق قرضه ، ايجاد سازمانهاي خيريه  قلابي ، سرمايه گذاري در بازار طلا و الماس، شركت در مزايده هاي اجناس هنري و كالاهاي  قديمي و انتقال پول به كشورهاي داراي مقررات بانكي آزاد مثل كشور سوئيس اشاره نمود . به صورتي كه پول كثيف  زمانيكه در فعاليتهاي قانوني وارد شده و سرمايه گذاري شود ، در طول گردش و دست بدست شدن با پو لهاي تميز مخلوط ميشود بطوريكه ديگر شناسايي آن ناممكن ميگردد.

بطور كلي عمليات  پول شويي در سه مرحله  : 1- مكان يابي Placement  2-لايه لايه كردن Layering

3- ادغام Integration    انجام مي پذيرد.

1-مكان يابي : به مرحله اي گفته ميشود كه پول نقد بطور فيزيكي وارد سيستم  بانكي ميشود  كه اين مرحله  در هنگام سپرده گذاري پولهاي غير قانوني در نهادهاي مالي اتفاق مي افتد.

2-  لايه لايه كردن : مرحله است كه در طي آن درآمدهاي نامشروع با يكسري فعاليتهاي مبادلاتي به منظور تغيير وضعيت بين  وجوه منابع غير قانوني به اجرا در مي آيد . به عنوان مثال نقل و انتقال وجوه بين بانكها جزء اين مرحله محسوب ميگردد.

3-  ادغام : در اين مرحله وجوه غير قانوني با يكسري فعاليتهاي تجاري و قانوني به بدنه اصلي اقتصاد تركيب ميگردد و در موسسات تجاري سرمايه گذاري مي گردد.

يكي از روشهاي پول شويي از طريق سيستمهاي پرداخت  شبكه اي مي باشد. در اين سيستمها پرداخت از طريق شبكه اينترنت شبكه هاي محلي ، ماهواره اي و يا از طريق موبايل صورت مي گيرد. پول شويان بدليل شرايط خاص اين شبكه ها مانند نقل و انتقال بدون واسطه پول وبي نام بودن  نقل و انتقالات وجوه و گسترش  اين نوع سيستم در سطح جهان ، مراحل گوناگون پول شويي را از اين طريق انجام مي دهند.سيد كاظم فرآباد فلاحيه